Waarom winst niet het probleem is

Over Shell, benzineprijzen en economische logica

door Tatiana van Es

📺 De moderne zondebok

Wanneer benzineprijzen stijgen en mensen het financieel moeilijk hebben, ontstaat bijna automatisch de behoefte aan een schuldige.

En grote bedrijven zijn daarvoor perfecte kandidaten.

Nieuwsprogramma’s laten vervolgens zien:

• recordwinsten
• hoge dividenden
• boze consumenten

En langzaam ontstaat een beeld:

👉 “Daar zit het probleem.”

Maar economie werkt zelden zo eenvoudig.

⛽ Waar bestaat benzineprijs werkelijk uit?

De pompprijs bestaat niet alleen uit winst van oliebedrijven.

Een groot deel bestaat uit:

• accijns
• btw
• transport
• raffinage
• distributie

In Nederland gaat vaak ongeveer de helft van de pompprijs direct naar de overheid.

Dus als de vraag is:

“Waarom is benzine zo duur?”

…dan hoort daar óók een discussie bij over belastingen.

🏢 Winst is niet automatisch slecht

Wanneer een internationaal bedrijf winst maakt:

• betaalt het vennootschapsbelasting
• keren aandeelhouders dividend uit
• ontstaat dividendbelasting
• profiteren pensioenfondsen mee

Veel mensen realiseren zich niet dat Nederlandse pensioenfondsen vaak grote beleggers zijn in internationale ondernemingen.

Dus wanneer winst automatisch wordt gepresenteerd als iets verdachts, ontstaat een gevaarlijke sfeer:

• succes wordt verdacht
• ondernemerschap wordt wantrouwd
• investeren wordt ontmoedigd

✈️ Bedrijven vertrekken niet door toeval

Nederland heeft eerder gezien dat grote bedrijven hun structuur of hoofdkantoor verplaatsen.

Niet alleen vanwege belastingtarieven, maar ook vanwege:

• politieke onzekerheid
• maatschappelijke vijandigheid
• onvoorspelbaar beleid

Wanneer een land jarenlang uitstraalt:

“grote bedrijven zijn vooral een probleem”

…dan moet men niet verbaasd zijn wanneer bedrijven alternatieven zoeken.

🔄 De echte vraag

De vraag zou niet moeten zijn:

“Wie kunnen we aanwijzen als schuldige?”

Maar:

“Welk beleid maakt onze economie sterker?”

💡 Tijdelijke oplossing? Heel simpel

Wil de overheid tijdelijk lagere benzineprijzen?

Dan bestaat er een directe knop:

👉 tijdelijke verlaging van accijns.

Dat is concreter en effectiever dan eindeloze discussies over morele verontwaardiging.

🧠 Emotie versus economie

Politieke discussies worden steeds emotioneler.

Maar economische wetten reageren niet op emoties.

Je kunt een debat winnen met applaus.
Maar je kunt geen sterke economie bouwen op afgunst, angst of het zoeken naar zondebokken.

🚀 Wat werkt wél?

Een sterke economie ontstaat wanneer:

• ondernemerschap wordt gestimuleerd
• investeren aantrekkelijk blijft
• regels voorspelbaar zijn
• en succes niet automatisch verdacht wordt gemaakt

Tot slot

Een samenleving wordt niet rijker door steeds opnieuw dezelfde groepen aan te wijzen als probleem.

Een samenleving wordt sterker wanneer zij begrijpt:

• hoe waarde ontstaat
• hoe groei werkt
• en waarom economische logica belangrijker is dan publieke verontwaardiging.

En ja — er zullen altijd mensen blijven die liever boos zoeken naar schuldigen dan nadenken over oplossingen.

Laat ze gerust praten.

Maar laten we vooral voorkomen dat emotie belangrijker wordt dan gezond verstand.